Kunt u mij de weg in Fijnaart vertellen, meneer?

Veel staatnamen in Fijnaart en Heijningen herinneren in positieve zin aan de ramp. Van alle kanten (binnen- en buitenland) werd hulp aangeboden en veel straatnamen herinneren daaraan. In Fijnaart kennen we de Valenciënnesstraat en de Hazebrouckstraat, genoemd naar twee Noord-Franse steden die geholpen hebben bij de wederopbouw in de vorm van veel geld en goederen. De meeste straten die aan de ramp herinneren vinden we in Heijningen.

Deventerstraat
Militairen uit Deventer, scouting en andere inwoners (o.a. van de v.v. Go-Ahead) boden eerste hulp: leveren van boten, voedsel, medicijnen, stroomaggregaten en het helpen met de berging van overledenen en dode dieren. Er werden vrachten zandzakken gestuurd om de dijken enigszins te repareren. De stad deed een bijdrage aan het Nationaal Rampenfonds.

Friesestraat
Burgers uit Friesland onder leiding van Hilly Westerhof organiseerden inzamelingsacties om goederen te verzamelen voor de slachtoffers. Deze inzamelingsacties richten zich vooral op de kinderen: kleding, puzzels, spelletjes en boeken (onderdeel grote landelijke hulpactie voor de slachtoffers van de watersnoodramp).

Veluwestraat
De Veluwe, met name Apeldoorn, schoot te hulp o.a. met hulpacties van de brandweer en het leveren van bouwmaterialen door ondernemers om de verwoeste huizen weer op te bouwen. Boeren uit Uddel verstrekten nieuwe kippen om de getroffen boeren te helpen.

De genoemde hulp is slechts een summiere opsomming. Er is ontzettend veel hulp geboden, door militairen uit binnen- en buitenland, het Rode Kruis en natuurlijk veel burgerinitiatieven.

Een paar opvallende namen waarbij je in eerste instantie niet met de ramp denkt zijn de ‘Koning Haakonstraat’ en de ‘Graaf Bernadottestraat’. Bekend is dat er 35 houten huizen zijn geschonken vanuit Scandinavische landen. In de Edvard Griegstraat staan twee Noorse woningen en in de Veluwestraat en de Koning Haakonstraat staat nog een aantal Zweedse woningen. Aan de Veluwestraat 2 is zo’n huis in originele staat, ter bezichtiging ingericht. Maar waarom zijn deze straten niet gewoon Zweedsestraat of Noorsestraat genoemd?

Een stukje Scandinavische geschiedenis
Daarvoor gaan we terug naar het begin van de 19e eeuw. In het Zuid-Franse stadje in de Pyreneeën, Pau (bekend van de Tour de France), staat een buitenhuis ‘Bernadotte’. Het wordt bewoond door Jean Baptiste Bernadotte, telg uit het aloude geslacht Béarn. Hij is maarschalk van Napoleon Bonaparte, getrouwd met een voormalige verloofde van de Franse keizer: Desiree Clary (17-08-1798). Sinds 1806 is hij prins en hertog van Pontecorvo, een plaats in de Italiaanse provincie Frisonone.

Op 14 augustus 1814 wordt na een kortstondige oorlog tussen Denemarken en Zweden op de ‘Vrede van Kiel’ een einde gemaakt aan de Unie met Denemarken. Zweden en Noorwegen wijzigen hun grondwetten en vormen een nieuwe unie. Koning Karel XIII is koning over zowel Zweden als Noorwegen. Maar hij heeft geen troonopvolger en daarom wordt Jean Baptiste Bernadotte, vanwege zijn militaire vaardigheden en zijn diplomatieke ervaring, door de Zweedse Rijksdag gekozen als kroonprins van Zweden. In 1818 bestijgt hij als Karel XIV-Johan de Zweedse troon, als Karel III-Johan de Noorse troon. Zo regeert hij over de personele unie tussen Noorwegen en Zweden.
Noors nationalisme, de roep om zelfstandigheid, leidt op 7 juni 1905 tot de Noorse onafhankelijkheidsverklaring. Zweden accepteert het einde van de unie pas op 26 oktober 1905 en erkent dan Noorwegen als zelfstandige onafhankelijke staat.
Prins Karel van Denemarken wordt gevraagd koning van Noorwegen te worden. Hij bestijgt op 18 november 1905 de Noorse troon als koning Haakon VII. Hij is een kleinzoon van koning Karel XV van Zweden.

Graaf Bernadottestraat en Koning Haakonstraat.
De naam van het Zweedse koningshuis is tot op heden Bernadotte. De rol van Koning Gustaf VI Adolf is vooral empathisch en symbolisch: hij toont medeleven met de getroffenen, bezoekt de rampgebieden, neemt deel aan een inzamelingsactie en doet een donatie aan de slachtoffers.
De Noorse koning Haakon doneert prefab-woningen aan Nederland, die als bouwpakketten naar Nederland worden verscheept om de woningnood in de zwaar getroffen gebieden te lenigen, waaronder Heijningen.

Zo houden de straatnamen de herinnering aan de ramp levend, ook als er over een aantal jaren geen mensen meer zijn die het hebben meegemaakt. Maar het is ook een eerbetoon aan alle gebieden die hulp hebben geboden.

Sjerp Vormeer