KUNT U MIJ DE WEG IN FIJNAART VERTELLEN, MENEER?
De enige straat met de naam van een muzikant.
Edward Grieg is een belangrijke Noorse componist en pianist uit de Romantiek (15 juni 1843 – 04 sept 1907). Zijn overgrootvader vestigt zich vanuit Schotland (Aberdeen) als koopman in 1746 in Bergen. Zijn grootvader en vader zijn, naast kooplieden, consul van het Verenigd Koninkrijk en Ierland geweest.
Edward groeit op in een muzikale familie. Zijn moeder Gesine Judith Hagerup (1814 – 1875) heeft zang en piano gestudeerd; zijn vader musiceert in zijn vrije tijd en er zijn nog een muzikaal begaafde broer en drie zussen.
Als zesjarige krijgt hij pianoles van zijn moeder en als tienjarige komt hij aanraking met volksmuziek. Dat heeft een grote invloed op zijn latere werk.
Zijn moeder heeft grote bewondering voor Chopin, Weber en Mendelssohn. Daarom Edwards de eerste werken ‘Duits’ van karakter. Later verzet Grieg zich hiertegen.
In 1858 leert Grieg vioolvirtuoos Ole Bull kennen, die de familie weet over te halen Edward naar het conservatorium in Leibzig te laten gaan. Grieg wordt een uitstekend pianist, maar wordt geen virtuoos. In 1860 verlaat hij tijdelijk het conservatorium vanwege een ernstige vorm van pleuritus die zijn rechterlong vernield. Zijn hele leven houdt Edward ademhalingsproblemen. Pas na de zomer studeert hij verder en studeert af in 1862 en voert zijn eerste grote werk uit: Opus 1 ‘Vier stukken voor piano’.
Hij maakt kennis met Rikard Nordraak (componist van o.a. het Noorse volklied), die Edward de basis toont van de nationale muziek. Edward heeft nu zijn roeping gevonden: hij wil een kunstenaar worden van de Noorse nationale romantiek: een intellectuele stroming die romantiek en nationalisme met elkaar verbindt.
Op 11 juni 1867 trouwt Edward met zijn nicht Nina Hagerup, een begaafde sopraan en pianiste. Nog voor zij trouwen krijgt Edward het Philharmonisch Gezelschap te dirigeren, een matig orkest met een amateuristisch koor, zodat hij voldoende geld heeft om een gezin te onderhouden. Daarnaast blijft hij privélessen geven en componeren. Het geven van concerten geeft hem weinig voldoening.
In 1869 sterft het enig kind van Edward en Nina op eenjarige leeftijd. Als Nina dat jaar ook nog eens een miskraam krijgt, maakt het paar een zware tijd door.
In december 1869 krijgt Edward vanuit Rome een brief van Franz Liszt, die onder de indruk is van de Vioolsonate Opus 8. De Noorse regering verleent hem een toelage zodat hij Liszt kan ontmoeten. Hij neemt zijn pas gecomponeerde pianoconcert opus 16 mee. Liszt complimenteert hem. Voor Edward is dit bezoek van oneindige betekenis geweest. Hij componeert “Foran Sydens Kloster” (Vooraan een kloosterpoort) opus 20 voor vrouwenkoor en orkest en draagt dit aan Liszt op.
In 1871 ontmoet Edward de jurist Franz Beyer die voor hem een klankbord is. Tot 1873 leidt hij samen met Johan Svendsen (Noorse muziekpedagoog, componist en dirigent), de door Edward opgerichte ‘musikforeinigen’ (muziekverenigingen), maar heeft hier weinig voldoening van.
Tussen 1865 en 1866 komt Grieg vaak in contact met de toneelschrijver Henrik Ibsen. Hij componeert liederen op zijn teksten. In 1874 schrijft Grieg ‘Peer Gynt’’ voor een drama van Ibsen. Hun vriendschap wordt nog inniger. Na een jaar is het werk klaar. Op 24 februari 1876 vindt de première plaats. In 1888 en 1891 bewerkt Grieg de toneelmuziek tot twee orkestsuites. Zij zijn tot Griegs bekendste werken gaan horen.
Vanaf 1877 zondert hij zich af in de bergen om 8 jaar later terug te keren in Bergen. Zijn gezondheid verbeterde. Hij kan weer concerten in het buitenland verzorgen.
Maar uiteindelijk wordt zijn leven een strijd tegen zijn ziek-zijn.
In 1903 krijgt hij een borstbeeld en stapels gelukwensen voor zijn verjaardag en in 1905 verzorgt hij een concert voor Koning Haakon VII ter gelegenheid van de Noorse onafhankelijkheid. Zijn laatste werk componeert hij in 1906: Fire Salmer (Vier psalmen)
Op 3 september 1907 wordt hij na een concertreeks door Engeland opgenomen in het ziekenhuis in Bergen. 4 september 1907 sterft Grieg op 64 jarige leeftijd aan hartfalen. Zijn laatste woorden waren “Saa dette skulde bli min Bane” (Dit zou dus mijn einde zijn). Bij zijn begrafenis staan 40.000 mensen langs de weg.
Er staan in de stad Bergen diverse standbeelden, veel culturele centra dragen zijn naam en zijn voormalig huis is ingericht als het ‘Edward Grieg museum’. Hij heeft een groot standbeeld in Seattle en zelfs een straatnaam in Fijnaart is naar hem genoemd.
Sjerp Vormeer
Bron: Wikipedia; Muziek en haar Historie Magda Evertse.
