Powerport okay… Maar de leefbaarheid staat voorop.

Er is voor het eerst sprake van vestiging van industrie bij kern de Roode Vaart in 1949 om de welvaart in de regio te vergroten. Pas in juli 1961 gaan de gemeenten Klundert, Zevenbergen, Hoge en Lage Zwaluwe samen een plan samenstellen om een groot industrie- en havenschap op te richten. In november 1964 wordt dit plan goedgekeurd door de Gemeente Klundert.

Plannen om in de Hoeksewaard een industrieterrein te ontwikkelen mislukken door aanhoudende protesten. De betrouwbaarheid van koelwater voor de petrochemische industrie en ook van het drinkwater, door lozingen van de kalimijnen in Frankrijk, maakt dat er spaarbekkens in de Biesbosch moeten worden aangelegd. Het zand dat daarvoor moet worden afgegraven kan goedkoop en eenvoudig gestort worden op het toekomstig industrieterrein in de Klundertse polder.

Op 26 januari 1968 stellen de gemeenten Klundert, Zevenbergen, Hoge en Lage Zwaluwe, Breda en Provincie Noord-Brabant de regeling ‘Buitengaats Industrieterrein Moerdijk’ vast. Als deze regeling op 18 juni 1968 in het Staatsblad wordt gepubliceerd is het Industrie- en Havenschap Moerdijk (IHM) geboren.

In de periode 2009-2014 is duidelijk geworden dat met een goed en passend pakket aan maatregelen de leefbaarheid en dus het behoud van het dorp Moerdijk mogelijk is. In 2024 is door de inwoners van dorp Moerdijk een leefbaarheidsvisie opgesteld waarin een duidelijke rode lijn is afgesproken die niet overschreden mag worden, omdat dan de leefbaarheid van dorp Moerdijk ten onder gaat.

Het industrieterrein is in de loop der jaren gegroeid tot een knooppunt van logistiek: de A16 en de A17 (het wegverkeer), het Hollands Diep (scheepvaart) en spoorlijnen (o.a. containervervoer). Onder de grond ligt een grote leidingenstraat die zorgt voor het transport van diverse (chemische) producten naar België.

Maar laten we niet vergeten dat er in de zestiger jaren 40 boerderijen zijn gesloopt, om aan ca.400 bedrijven ruimte te bieden. En al die bedrijven zijn voor productie voornamelijk afhankelijk van aardgas en andere (fossiele) brandstoffen. Vanwege de klimaatafspraken van Parijs moet het gebruik van aardgas en deze fossiele brandstoffen afgebouwd worden om de luchtverontreiniging en uitstoot van

Co2 een halt toe te roepen. Dit betekent dat al deze bedrijven voor hun productie-proces meer en meer afhankelijk worden van elektriciteit. Dit met als gevolg dat de vraag naar elektriciteit sterk toeneemt.

Het rijk en de regio hebben op 11 juni 2025 besloten dat op en rond het haven- en industrieterrein Moerdijk ongeveer 450 ha. ruimte nodig is voor aanleg van nieuwe elektriciteitsvoorzieningen (Powerport). Dit om aan de toenemende vraag vanuit het industrieterrein en het achterland aan elektriciteit te kunnen voldoen. Deze uitbreiding van deze energie-infrastructuur heeft men de naam gegeven van Powerport Moerdijk.

Powerport Moerdijk maakt onderdeel uit van de zogenaamde Powerport-regio, welke wordt gevormd door het gebied tussen Industriegebied Moerdijk tot de Amercentrale in Geertruidenberg. Een totaal gebied van zo’n 700 ha. Bij de Amercentrale in Geertruidenberg komt de elektriciteit die door de windmolens op zee wordt opgewekt ons land binnen. Echter, deze opgewekte elektriciteit is niet toereikend om aan de toenemende vraag naar elektriciteit te kunnen voldoen. Dit betekent dat het

windmolenpark op de Noordzee verder uitgebouwd gaat worden (=project Nederwiek 3) met het gevolg dat de hier opgewekte elektriciteit weer ergens aan land moet komen.

Omdat de ruimte bij Geertruidenberg niet voldoende is, heeft het Rijk besloten deze zogenaamde aanlanding in Moerdijk te laten plaatsvinden. Vervolgens moet in Moerdijk deze opgewekte elektriciteit (525 kV gelijkstroom) via een zogenaamd converterstation worden omgezet naar 380 KV wisselstroom. Dit betekent dat naast dit converterstation ook een 380 KV station op Moerdijk moet

worden gerealiseerd. Dit om de elektriciteit verder te kunnen transporteren naar de afnemers.

Om de concurrentiepositie van de industriële bedrijven op Moerdijk te kunnen handhaven, neemt de roep om uitbreidingsmogelijkheden voor deze bedrijven ook toe. Dit betekent dat er vraag is naar (bouw)grond, wat op zijn beurt weer roept om betere afzetmogelijkheden. Dit impliceert dat ook de bestaande leidingstraat moet worden uitgebreid om de doorvoer van o.a. CO2 en waterstof naar het achterland en naar België te kunnen realiseren.

Samengevat: Powerport is nodig om de bedrijven op het industrieterrein Moerdijk te

kunnen verduurzamen en te kunnen voldoen aan de elektrificeren van onze

samenleving. Het Rijk heeft de gemeente Moerdijk met dit project feitelijk voor het

blok gezet.

Over het wel of niet meewerken aan dit project zegt wethouder Dingemans: “Niet meewerken… Dan gaat alle energie-infrastructuur gewoon door, komen alle projecten naar Moerdijk maar stelt Den Haag daar niets tegenover. Wel meedoen houdt in dat de gemeente Moerdijk zoveel mogelijk compensatie-maatregelen kan bedingen om de uit dit project ontstane schade te beperken”. Oud-politicus Ed Nijpels concludeerde ruim tien jaar geleden dat de combinatie vanindustriële groei en leefbaarheid in Moerdijk moeilijk zal zijn. Op grond van de actuele ontwikkelingen concludeerde hij dat “De leefbaarheid in het dorp Moerdijk definitief naar de Filistijnen is. Als Nederland een energietransitie wil, moet heel Nederland daarvoor betalen.”

Vervolgens werd het gemeentebestuur van Moerdijk voor een duivels dilemma geplaatst, omdat zij moesten waar Powerport gerealiseerd moet worden. In de overleggen die met het Rijk hadden plaatsgevonden werden twee mogelijkheden benoemd. Allereerst het gebied tussen het Hollands Diep, De Roode Vaart, A17 en het spoor (oost) en ten tweede het gebied rondom het Logistiek Park Moerdijk (zuidoost). In het gebied ‘oost’ ligt het dorp Moerdijk. Bij beide opties wordt de eerderge-noemde rode lijn van 2024 overigens overschreden en wordt dus deleefbaarheid van dorp Moerdijk behoorlijk aangetast.

Op 19 november 2025 heeft de gemeenteraad van Moerdijk gekozen voor de ‘mogelijkheid oost’. De reden hiervoor is dat bij de ‘mogelijkheid zuidoost’ de overlast, de leefbaarheid in de kernen Moerdijk, Zevenbergen, Zevenbergschenhoek en Langeweg ook zou worden aangetast. Daarnaast is de ontwikkeling van de haven meer landinwaarts onlogisch, daar er dan geen goede aansluiting is op het water en het spoor. Niet geheel los hiervan staat dat het dorp Moerdijk bij deze mogelijkheid

helemaal ingeklemd door het industrieterrein zou komen te liggen met alle nadelige gevolgen voor de leefbaarheid tot gevolg. Niet geheel onbelangrijk bij deze keuze was ook dat bij deze mogelijkheid het dorp Moerdijk in de loop der jaren alsnog opgeslokt zou kunnen worden door de oprukkende industrie.

‘Mogelijkheid oost’ waarbij alle te bouwen installaties en fabrieken dicht bij elkaar zijn (geclusterd worden), houdt wel in dat op termijn het dorp Moerdijk ophoudt te bestaan. Een besluit dat de gemeente Moerdijk met heel veel pijn in het hart heeft moeten nemen.

Op 1 december hebben het Rijk, de Provincie en de gemeente (Het Bestuurlijk Overleg Powerport) het besluit uitgesteld over ‘mogelijkheid oost’ en alle (compensatie)voorwaarden die daarbij horen. Denk aan dat het leven van de inwoners en ondernemers niet stil mag komen te staan. Ook dat de inwoners zo lang mogelijk moeten kunnen blijven wonen in het dorp en dat er maatregelen genomen

moeten worden om de leefbaarheid in het dorp op peil te houden. Dat de mensen individueel toekomstperspectief en compensatie geboden moet worden.

Dat betekent voor het dorp Moerdijk dat de gemeente Moerdijk niet zal stoppen met het onderhoud (groen en straten) van het dorp. Huizen die aan de gemeente verkocht worden, kunnen eventueel voor een bepaalde tijd worden verhuurd. Zo hoopt de gemeente dat het dorp Moerdijk geen spookdorp wordt zoals bijvoorbeeld het Belgische Doel.

Ook heeft de gemeenteraad al voorzichtig vooruitgedacht door te bedingen dat de Moerdijkregeling (= opkoopregeling van woningen in Moerdijk) flink opgehoogd moet worden. Daarnaast heeft de gemeenteraad gesteld dat er in overleg met de Moerdijkse bevolking “als een haas een nieuwe woonwijk gerealiseerd moet worden, waar deze bewoners naar toe kunnen verhuizen zodat de (sociale) gemeenschap intact blijft.” Daar gelooft ook oud-burgemeester Jac. Kleis in: “Vanwege het

bijzondere van de situatie moet er versneld vervangende woningbouw voor de Moerdijkers komen en moeten de bouwregels even wijken.”

Burgemeester Aart-Jan Moerkerke zegt: “We weten hoe zwaar dit dossier drukt op onze

gemeenschap. Mensen leven al lang in onzekerheid over hun toekomst. De situatie vraagt om duidelijkheid, het nemen van je verantwoordelijkheid en doen wat je belooft. Met ons standpunt nemen we die verantwoordelijkheid en vechten we vooreen besluit dat recht doet aan onze inwoners… Wij laten u niet los.”

Het mag duidelijk zijn dat de Gemeente Moerdijk niet stond te juichen toen een beslissing over Powerport zoekrichting Oost, werd uitgesteld. Het Rijk wilde nog meer onderzoek, terwijl ook duidelijke stemmen waren die meenden juist nu door te pakken. De inwoners van dorp Moerdijk blijven nog langer in onzekerheid: zeker tot juni 2026.

Wellicht denk u: “Het is voor het dorp Moerdijk allemaal heel vervelend , maar wat heeft het met Fijnaart van doen. Welnu, op termijn zullen te maken krijgen met meer luchtvervuiling, meer drukte op de snelwegen met de nodige geluidsoverlast en uitstoot. Het is gewoon goed om op de hoogte te blijven en het proces op de voet te blijven volgen.

We staan pas aan het begin van een ontwikkeling. Verwacht wordt dat er pas in 2035 een definitief plan ligt. Eén ding is echter duidelijk:  er is nog veel onduidelijk. Zeker nadat de besluitvoering is uitgesteld.  Wellicht is alles pas gerealiseerd in 2050. Dan heb ik al voor de vierde keer tandjes gekregen.

Sjerp Vormeer

Bronvermelding:  Website Gemeente Moerdijk

                              Ton Haverkamp, raadslid gemeente Moerdijk (CDA)

                              Wikipedia “Industrieterrein Moerdijk” nov. 2025