Even bijpraten met de notaris
Samenwonen: een mooie stap, maar is het juridisch ook goed geregeld?
Anders dan bij gehuwden biedt de wet voor samenwoners nauwelijks bescherming. Om jezelf en de ander te beschermen tegen juridische verrassingen en onverwachte financiële situaties vormt een samenlevingscontract de basis voor ieder samenwonend stel, ongeacht of je samen gaat wonen in een huurwoning of samen een woning aankoopt.
Partners kunnen in een samenlevingscontract vastleggen wie welke kosten betaalt en in welke verhouding. Denk bijvoorbeeld aan de kosten van huur of hypotheek, maar ook de boodschappen en de kosten voor gas, water en licht. Daarnaast kunt u in een samenlevingscontract bepalen dat de inboedelgoederen van u samen zijn en deze bij scheiding fiftyfifty verdeeld moeten worden. Als u een mooie antieke kast heeft geërfd van uw tante kunt u ook bepalen dat deze kast juist een privébezitting van u blijft en deze dus niet verdeeld moet worden bij scheiding.
Een ander belangrijk punt is de inbreng van eigen geld bij de aankoop of de verbouwing van een gezamenlijke woning. Als een van de partners meer geld inbrengt dan de ander, zal het veelal de bedoeling zijn dat dit geld bij scheiding weer terugkomt bij de partner die het bij de aankoop of de verbouwing heeft betaald. Vanzelfsprekend en wel zo eerlijk zou je denken. Toch leidt dit regelmatig tot problemen, omdat dit niet meer is na te gaan.
Niet minder belangrijk, samenwoners zijn niet automatisch erfgenaam van elkaar. Als een partner overlijdt, kan het zijn dat de helft van de woning niet overgaat naar de achterblijvende partner, maar naar de wettelijke erfgenamen van de overleden partner (de eventuele kinderen of opvolgend de ouders/broers/zussen). Als u wilt dat de achterblijvende partner na uw overlijden eigenaar van de gehele woning wordt, zal dit in een samenlevingscontract of in een testament moeten worden vastgelegd. Daarnaast zorgt het opstellen van een samenlevingscontract ervoor dat u eerder gebruik kunt maken van de grote vrijstelling voor de erfbelasting die voor partners geldt (in 2026: € 828.035,-). Als u geen samenlevingscontract opstelt en nog geen 5 jaar samenwoont kunt u slechts € 2.769,- belastingvrij van elkaar erven en wordt het meerdere belast tegen 30 tot 40%.
Tot slot kennen veel pensioenfondsen alleen een partnerpensioen toe aan partners wanneer zij een notarieel samenlevingscontract hebben en de partner officieel bij hen is aangemeld.
